W języku C++ dostępne są trzy główne rodzaje pętli: for, while oraz do...while. Każda z nich ma swoje specyficzne zastosowania i cechy. Zrozumienie, kiedy najlepiej użyć każdej z nich, pozwoli Ci pisać bardziej efektywny kod.

1. Pętla for – Pętla ze z góry określoną liczbą iteracji

Pętla for jest idealna w sytuacjach, gdy wiemy dokładnie, ile razy ma zostać wykonana dana czynność. Składnia tej pętli wygląda następująco:

for (inicjalizacja; warunek; krok) {
    // kod do wykonania
}

• Inicjalizacja – ustawienie początkowej wartości zmiennej sterującej.
• Warunek – decyduje, czy pętla ma działać dalej. Jeśli warunek zwraca false, pętla się kończy.
• Krok – określa, jak zmienia się zmienna sterująca po każdej iteracji.

Przykład:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    for (int i = 1; i <= 5; i++) {
        cout << "Iteracja nr " << i << endl;
    }
    return 0;
}

Wynik:

Iteracja nr 1  
Iteracja nr 2  
Iteracja nr 3  
Iteracja nr 4  
Iteracja nr 5  

✅ Pętla for jest najczęściej używana przy iteracji po tablicach, wektorach lub przy powtarzających się działaniach o znanej liczbie kroków.

2. Pętla while – Pętla z warunkiem na początku

Pętla while działa dopóki podany warunek jest spełniony. Używana jest głównie wtedy, gdy liczba iteracji nie jest znana z góry.

Składnia:

while (warunek) {
    // kod do wykonania
}

Przykład:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int licznik = 1;
    while (licznik <= 5) {
        cout << "Licznik wynosi: " << licznik << endl;
        licznik++;
    }
    return 0;
}

Wynik:

Licznik wynosi: 1  
Licznik wynosi: 2  
Licznik wynosi: 3  
Licznik wynosi: 4  
Licznik wynosi: 5  

✅ Pętla while jest idealna, gdy liczba iteracji zależy od zewnętrznych warunków (np. wczytywania danych od użytkownika).

3. Pętla do...while – Pętla z warunkiem na końcu

Pętla do...while działa przynajmniej raz, ponieważ warunek jest sprawdzany dopiero po wykonaniu pierwszej iteracji.

Składnia:

do {
    // kod do wykonania
} while (warunek);

Przykład:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int liczba;
    do {
        cout << "Podaj liczbę większą od zera: ";
        cin >> liczba;
    } while (liczba <= 0);

    cout << "Poprawna liczba: " << liczba << endl;
    return 0;
}

Przykładowy wynik:

Podaj liczbę większą od zera: -3  
Podaj liczbę większą od zera: 0  
Podaj liczbę większą od zera: 5  
Poprawna liczba: 5  

✅ Pętla do...while sprawdza się tam, gdzie kod musi wykonać się co najmniej raz, np. w menu wyboru lub walidacji danych.

4. Porównanie pętli

5. Kiedy używać której pętli?

✅ Pętla for – gdy znasz liczbę iteracji z góry.
✅ Pętla while – gdy liczba iteracji zależy od warunku.
✅ Pętla do...while – gdy kod musi wykonać się co najmniej raz.

Podsumowanie

Znajomość wszystkich trzech rodzajów pętli pozwala tworzyć bardziej elastyczne i wydajne programy. W kolejnych lekcjach poznasz szczegóły działania każdej z tych konstrukcji oraz ich praktyczne zastosowania.